Xóm Trọ

Ở thành phố thì người ta phân chia đơn vị hành chính thành Quận, thành Phường hoặc nhỏ hơn nữa là Khu Phố, chứ chẳng ai gọi là Xóm như ở nông thôn cả. Cái tên “Xóm Trọ” là do cánh sinh viên chúng tôi tự nghĩ ra để gọi khu vực mà mình đang ở, vì rằng ở đây tập trung nhiều dãy nhà và phòng trọ cho khách thuê. Nó không đủ lớn để gọi là khu phố, nhưng cũng đông đúc và tấp nập để có thể gọi là xóm được. Xóm trọ dường như tập trung đủ mọi thành phần xã hội, từ những người lao động nghèo cho đến giới công chức, và ngay cả cánh sinh viên sớm hôm chỉ lo sách đèn như chúng tôi.

Dãy nhà trọ mà tôi đang ở có tất cả năm phòng. Tôi và cậu Thái trường đại học Đông Đô rủ nhau thuê căn phòng ở đầu hồi. Phía trước dãy nhà có một khoảng sân rộng, tiếp giáp với con ngõ của khu phố. Đối với chúng tôi, cái sân này là một không gian tự do quý báu, nơi diễn ra những trận cầu nảy lửa vào mỗi buổi chiều. Nó không đủ để chơi bóng đá mini, nhưng lại lý tưởng cho một sân đá cầu. Vì thế mà ngay từ những ngày đầu mới đến, sân đã trở thành nơi đá cầu tự phát. Ban đầu chỉ vài ba người, sau rồi cả dãy cùng tham gia. Cứ có thời gian rỗi là mọi người lại mang cầu ra chơi để giải trí và rèn luyện thể lực. Ở góc sân có một cây Nhót to, cứ đến mùa thì trĩu những quả đỏ mọng như thắp lửa. Đám vận động viên đá cầu, đến giờ giải lao mà hái những quả chín để giải khát thì phải nói là tuyệt cú mèo. Người có sáng kiến thiết kế khoảng sân thành nơi đá cầu chuyên nghiệp là tôi và anh Nghiệp. Chúng tôi kẻ vạch vuông vức đúng như một sân đá cầu thực thụ, rồi còn mắc cả lưới hẳn hoi. Giải đấu cũng được tổ chức theo luật lệ đàng hoàng. Cứ năm giờ chiều thì giải khai mạc, dù là đang đi học hay bận công việc gì, mọi người đều cố gắng để trở về nhà trước giờ ấy.

 

 Ở đây có nhiều người vừa đi học vừa làm thêm một công việc gì đó, tôi và anh Nghiệp cũng vậy. Anh hơn tôi ba tuổi và quê ở Hải Phòng. Vì hợp tính tình lại cùng hâm mộ bóng đá nên chúng tôi chơi thân với nhau lắm. Tính anh trầm lặng và hiền như con gái, ấy nhưng mỗi khi nói về bóng đá thì lại trở nên sôi nổi khác thường. Anh sống một mình ở căn phòng cuối dãy, phòng này chủ nhà ngăn ra một nửa để làm nhà kho, cho nên chỉ đủ chỗ cho một người ở. Anh Nghiệp nhận làm gia công cho một cơ sở sản xuất ốc vít gì đó, thường là mang về nhà để tranh thủ làm thêm. Những lúc rỗi, lại thấy anh mang mấy thứ đinh ốc đó ra ngồi trước thềm mà mài dũa, âm thanh lẹt xẹt chẳng khác nào tiếng hàn điện. Thời gian này tôi đang nhận làm gia sư, vì vậy mà cũng ít khi có mặt ở nhà.

 

Vào mỗi buổi sáng thì con ngõ trước nhà trọ lại trở nên nhộn nhịp bởi những gánh quà sáng. Người ta tụ tập ồn ào ở đây một lúc, kẻ bán người mua, rồi sau đó lại nhanh chóng thu dọn. Ban ngày con ngõ vốn đông đúc, nhưng cứ tối đến thì lại vắng hoe. Những lúc ấy ngồi trước hiên nhà với khoảng sân rộng trước mặt, chúng tôi không khỏi có cảm giác nhớ nhà. Bóng cây nhót đổ dài loang lổ dưới ánh đèn điện, dường như càng làm cho khu trọ thêm phần vắng vẻ, cô liêu.

 

o0o

 

Trung tâm xóm trọ là quán nước chè của chị Tâm. Do địa thế và vị trí thuận tiện mà quán của chị đã trở thành nơi tụ họp của hầu hết mọi thành viên trong xóm. Quán nằm ngay đường lớn và có chỗ ngồi rộng rãi cho khách. Vì thế mà lúc nào cũng có người ghé vào để uống nước chè hoặc hút điếu thuốc, nhân tiện nói dăm ba câu chuyện. Mấy bác xích xô thì ghé vào tợp vài chén rượu cho giãn gân cốt, hút điếu thuốc lào rồi nhả khói mù mịt cho quên hết mệt nhọc. Ngay cạnh quán là bãi tập kết xích lô. Có khoảng hơn chục cây Xà Cừ cổ thụ nổi u sần sùi, những chiếc xích lô được tấp dưới gốc cây, trên xe là chủ nhân đang tranh thủ nằm nghỉ trong khi chờ khách, chiếc mũ cối che hờ những khuôn mặt khắc khổ và ngái ngủ. Thường thì cuối buổi chiều là khi quán tập trung đông khách nhất, lúc này thì cuộc tán gẫu trở nên rôm rả với đủ những câu chuyện được mang về từ mọi ngõ ngách của thành phố. Cánh sinh viên nói chuyện học đường, đôi khi khơi mào những câu chuyện thời sự, chính trị. Các bác thợ nề, xích lô thì kể những câu chuyện mắt thấy tai nghe trong ngày, liên quan trực tiếp với cuộc sống lao động khổ cực của họ. Mấy anh công chức thì bàn tán chuyện lương lậu, cơ quan. Một cách ngẫu nhiên, lúc này quán nước chè của chị Tâm đã trở thành “Trung tâm Kinh tế, Chính trị và Văn hóa” của cả xóm trọ.

Phía đối diện, bên kia đường có một ngôi nhà ba tầng, to lớn và được xây hàng rào kiên cố. Theo lời bác Hồng xích lô thì đó là cơ ngơi của một ông giám đốc bên ngành xây dựng. Mỗi khi có khách bấm chuông thì lại thấy một người giúp việc đi ra mở cổng, kèm theo đó là tiếng chó béc giê ông ổng sủa vọng ra. Sau đó cánh cổng sắt lại lạnh lùng khép lại, như muốn né tránh những ánh mắt tò mò của đám khách qua đường. Hai thế giới ấy đối lập nhưng lại hiện diện trong cùng một khung cảnh, một bên là quán nước chè bình dân của xóm trọ, bên kia là dinh cơ đồ sộ của vị quan chức giàu sụ kia.

o0o

Với bộ dạng thất thểu, Thái ngồi phịch xuống ghế và gọi như thường lệ:

- Chị cho em chén nước và điếu Vi Na.

Chị Tâm điềm tĩnh rót nước cho cậu ta, rồi hỏi:

- Sao hôm nay trông cậu buồn thế? Người yêu bỏ hả?

- Yêu đương gì đâu chị, đến kỳ đóng học phí mà nhà chưa kịp gửi tiền ra đây. Không có tiền thì họ không cho thi. Chắc lại phải về quê lấy tiền quá!

Nhà Thái ở tận miền Trung, về nhà thì xa và tốn kém, lại ảnh hưởng đến việc học. Tuy bi đát thật, nhưng đó cũng là tình cảnh chung của cánh sinh viên chúng tôi. Bác Hồng xích lô nghe thấy thế liền bảo:

- Các cậu là sinh viên, bây giờ khổ cực nhưng sau này làm quan lại sướng. Chứ có đâu như cánh lao động chúng tôi, làm việc quần quật suốt ngày mà vẫn khổ.

Thái đỏ mặt, bức xúc:

- Sướng gì đâu bác. Công chức và người lao động thì vẫn cứ nghèo hoài thôi.

Chú Thắm số đề nhả khói thuốc lào mù mịt, nói chen vào:

- Cháu nó nói đúng đấy! Mỗ đây là minh chứng, hiện đang thất nghiệp đây.

Chú thắm là cán bộ nhà nước, bây giờ đang nghỉ việc ở nhà. Chán nản, chú đâm ra nghiện lô đề, xổ số, rồi coi đó như là một nghề mới. Khổ cho chú, cái nghề may rủi này có ai giàu được bao giờ đâu, cha ông ta vẫn có câu “Cờ bạc là bác thằng bần” kia mà. Căn phòng cỡ vài chục mét vuông mà vợ chồng chú thuê chỉ để được vài thứ đồ lặt vặt là đã đủ chật rồi, nay lại bày bừa bộn những giấy tờ ghi đầy con số và lý giải giấc mơ. Bị con ma số đề nó bắt mất linh hồn, chú vận dụng hết mọi kiến thức về âm dương bát quái, đến tất cả những cái ngẫu nhiên của sự vật hiện tượng để nghiên cứu những con số ma quái. Lần nào đến chơi, chúng tôi cũng đều bắt gặp chú đang nằm bẹp xuống nền nhà mà ghi ghi chép chép, mặt mũi bơ phờ, giống hệt như nhà bác học vĩ đại Archimedes đang bận rộn nghiên cứu phát minh vậy. Cũng vì để hết tâm trí vào số đề mà mọi hành động của chú đều bị nó điều khiển cả. Ngồi ở quán, chỉ cần nhìn thấy cái dáng gầy gò của chú chuyển động từ đằng xa là chúng tôi đã có thể biết hôm nay chú được đề hay mất. Hôm nào trúng thì dáng đi hùng dũng và nhanh nhẹn hẳn, chắc hẳn Quan Vân Trường thời Tam Quốc cũng chỉ oai phong được đến thế là cùng. Ngược lại, nếu nhìn thấy dáng đi thất thểu đến tội nghiệp của chú là biết ngay trượt đề rồi. Tạo hóa thật trớ trêu, từ khi ở xóm trọ này thì hầu như ngày nào chúng tôi cũng nhìn thấy dáng đi thất thểu của chú, chỉ thấy dáng điệu oai phong đôi ba lần, nhưng đó chỉ là những lần trúng nhỏ chỉ đủ để mua mấy tấm vé số mà thôi.

Trong xóm trọ, chú Thắm chơi thân với bác Hồng xích lô. Một người là dân lao động, cao lớn khoẻ mạnh, lúc nào cũng khoác lên mình chiếc áo bảo hộ lao động tuềnh toàng, người kia thì trí thức nhỏ thó, vậy mà lại hợp nhau mới lạ. Chỉ thấy họ thường ngồi uống rượu với nhau ở quán chị Tâm, con cà con kê, rồi thầm thì to nhỏ, nói cười hỉ hả ra vẻ tâm đầu ý hợp lắm.

Lúc này bác Hồng cụng chén với chú Thắm, rồi trêu:

- Cũng tại ông thôi. Không làm ông cán bộ nhà nước mà lại về nhà núp váy vợ.

Chú Thắm nhắp ngụm rượu, nói:

- Khà! Nếu công việc tốt thì tôi đâu phải nghỉ kia chứ. Gì chứ trình độ của tôi thì chấp cả mấy thằng cha tiến sĩ này nọ. Chúng nó chỉ là bằng cấp giả thôi.

Bác Hồng lại cười, đùa dai:

- Thì thấy người ta giàu sang cả, chỉ mình ông nghèo khổ thôi...

Lần này thì chú Thắm bực bội thật sự:

- Đó là những thằng tham nhũng, vơ vét của dân. Chứ viên chức quèn như chúng tôi thì lương không đủ sống, lấy đâu mà giàu. Họa có mà ăn cướp!...

Vừa lúc ấy thì có tiếng còi, rồi một chiếc ô tô màu đen sang trọng đỗ xịch trước cổng ngôi nhà đối diện. Cánh cổng mở ra, chiếc xe lùi lại một chút rồi nhanh chóng chui tọt vào bên trong. Mọi người nhận ra đó là xe chở vị giám đốc nọ, chủ nhân của ngôi nhà. Với vẻ mặt khó chịu, chú Thắm dằn mạnh chén rượu xuống bàn, nhìn theo chiếc ô tô, gằn giọng:

- Thật là kẻ ăn không hết, người lần không ra. Chả còn công bằng gì nữa!

Trời đã tối hẳn, thành phố cũng bắt đầu lên đèn. Ánh điện đỏ quạch của ngôi quán cũng được bật lên, soi rõ những bóng người liêu xiêu, tội nghiệp. Bên kia đường, ngôi nhà tỏa ra ánh điện sáng choang với cả một hệ thống cảnh báo an ninh lúc nào cũng hoạt động, tiếng chó sủa vọng sang nghe oang oang.

o0o

  

Chiều nay đi học về đến đầu ngõ, tôi dừng lại để quan sát một lúc trước khi sang đường. Giờ này là tan tầm, người và xe chen chúc như mắc cửi. Ngay cạnh tôi, một anh xích xô đang chật vật điều khiển chiếc xe nhích từng chút một. Đôi cẳng chân gân guốc và đen đúa của anh như đang bơi trên bàn đạp, mồ hôi nhễ nhại, vã ra như tắm. Chợt phía sau có tiếng còi ô tô vang lên chát chúa. Anh xích lô giật nảy mình, chẳng biết cuống quýt thế nào mà để vướng càng xe vào chiếc ô tô bảy chỗ vừa mới vượt lên. Vụ đụng độ khiến cho chiếc xe ô tô láng cóng bị sây sát một mảng sơn lớn. Người tài xế mặt đỏ gay, mở cửa nhảy ra khỏi xe, sấn sổ:

 

      - Đ. Mẹ! Mày đi đứng kiểu gì thế? Mắt mũi để đâu hở, thằng khố rách áo ôm kia?

 

Anh xích lô vừa sợ vừa mệt, ấp úng:

 

      - Em xin lỗi anh!... Đường đông quá, nên...

 

Lúc này người đang ngồi trong xe cũng mở cửa bước ra ngoài. Anh ta mặc một bộ comple màu đen, bên trong là chiếc áo sơ mi trắng tinh, nom rất lịch sự. Người đó đứng chống tay, đưa cặp mắt khinh bỉ nhìn anh xích lô, hất hàm hỏi:

 

- Bây giờ mày tính đền bù thế nào?...

 

Người xích lô còn chưa kịp trả lời, gã tài xế đã hùa vào:

 

- Mày phải chồng đủ một triệu thì mới xong! Bằng không thì kệ, mặc mày muốn làm gì đó thì làm!...

 

Gặp sự cố bất ngờ, anh xích lô cuống hết cả lên, mồ hôi lấm tấm trên khuôn mặt gầy gò, khắc khổ. Anh chắp tay, van nài:

 

- Em xin hai anh! Em đạp xích lô để nuôi vợ con. Cả ngày không kiếm nổi mấy chục ngàn, bây giờ lấy đâu một triệu để đền. Hai anh tha cho em!...

 

Người mặc comple nghe xong thì liền nổi khùng mà giơ tay giáng thẳng một cú đấm vào mặt anh xích lô. Chưa hả giận, thấy nạn nhân bưng mặt đau đớn, anh ta lại vung tay múa chân mà đánh đấm thêm một chặp nữa. Gã lái xe cũng xông vào tiếp sức, hắn đạp một cái thật mạnh, khiến cho anh xích lô ngã nhào xuống vệ đường như một cú nốc ao điệu nghệ trên võ đài.

 

Nhìn thấy ẩu đả, những người xung quanh xúm vào can thiệp:

 

- Đánh như thế đủ rồi. Tha cho người ta đi!..

 

Hai kẻ hành hung văng tục thêm vài câu nữa rồi hậm hực bước lên xe đóng sầm cửa lại, chiếc xe từ từ lăn bánh. Người ta nhìn theo chiếc ô tô, lắc đầu ngao ngán. Một chị lao công chép miệng: “Thật chẳng hiểu làm sao nữa. Họ đánh người cứ như để trút giận, để trừ nợ ấy!”.

 

Anh xích lô cũng được mấy người tốt bụng dìu vào quán nước chị Tâm để ngồi tạm. Cả người anh ta cứ mềm oặt như tàu lá chuối, nom đến tội nghiệp. Chị Tâm lấy ra một lọ dầu cù là, xuýt xoa:

 

  - Ai đó xoa bóp cho anh ấy đi! Tội nghiệp quá! Thâm tím hết mình mẩy rồi đây này!...

 

Đám người hiếu kỳ cũng tỏ ra bất bình, mỗi người thêm một câu:

 

 - Gớm! Nom lịch sự mà đánh người ác thế. Người ta nghèo thì lấy đâu ra tiền mà bắt đền kia chứ?

 

- Người đông thì va chạm một chút có sao đâu. Mà chắc gì anh xích lô đã có lỗi!...

 

- Xoa dầu xong chắc là đỡ thôi. Thế là mất toi một ngày. Bị đánh đau thế thì còn chở khách sao nổi!...

 

Anh xích lô miệng đã méo đi vì đau đớn, tuy nhiên lòng tốt của những người qua đường cũng khiến cho anh được an ủi phần nào. Anh líu ríu nói mấy lời cảm ơn rồi xin phép được ngồi nghỉ một lúc. Chị Tâm rót nước chè cho anh ta, rồi nói:

 

- Anh uống nước đi! Cứ ngồi đây mà nghỉ. Khi nào cảm thấy khoẻ rồi hãy về!

 

 Thấy chuyện đã kết thúc, người ta lại tản đi, ai làm việc người nấy. Ở nơi vỉa hè, góc phố, những chuyện xung đột và va chạm như thế này xẩy ra như cơm bữa, cho nên cũng chẳng khiến họ phải bận tâm nhiều.

 

Buổi tối, tôi ngồi học bài một lúc để ngày mai còn đến trường. Bàn bên, Thái cũng đang bật đèn mải mê xem sách. Ngoài trời đang đổ mưa, những giọt mưa rỏ xuống mái hiên nghe tí tách trong màn đêm thinh lặng. Ngày hôm nay trôi qua với thật nhiều sự kiện, khiến cho đầu óc vấn vương mà chẳng tài nào học được. Một lúc tôi đành gập sách lại, cứ nghĩ về chuyện anh xích lô, về thế thái nhân tình, về tình đời, tình người thời nay. Loay hoay với những mối bận tâm, thế rồi tôi gục đầu xuống bàn mà ngủ thiếp đi lúc nào không hay.

 

- Khuya rồi. Dậy mắc màn đi nghỉ đi! – Trong mơ màng, tôi thấy Thái lay lay vai mình, khẽ gọi.

 

Tôi mở bừng mắt, choàng tỉnh. Đêm đã khuya, ngoài hiên tiếng mưa vẫn rơi chậm rãi như dòng đời bao nổi ưu tư. Nhìn qua cửa sổ, thấy quán nước chị Tâm vẫn còn đang sáng đèn. Một ngày như bao ngày lại sắp sửa trôi qua. Ngày mai, cuộc sống lại tiếp diễn, và rồi như một sứ mệnh cao cả, xóm trọ vẫn là nơi chở che, ôm ấp cho những phận đời, phận người chìm nổi, bấp bênh.