Mấy bữa nay, sáng nào Việt cũng ngồi trên chiếc ghế bành để mà
ngắm nhìn cảnh vật bên ngoài một lúc. Đôi mắt đen buồn rầu, như thể đang lơ
đãng đếm từng giọt thời gian chầm chậm qua đây. Trên khuôn mặt nâu sạm và khắc
khổ ấy, hiện lên một vẻ cam chịu thường trực, cũng có thể là sự khuất phục
trước số phận nghiệt ngã đang không ngừng đeo bám lấy anh. Qua ô cửa sổ, cái
khung cảnh quen thuộc lại hiện lên như một bức tranh sống động. Vẫn là những
ngôi nhà đối diện với cái ống khói cao vút phía trên mái, thấp thoáng sau đám
cây sồi cao lớn lực lưỡng. Con đường nhựa phía trước chạy ngoằn ngoèo như một
nét vẽ, mà chính anh cũng chẳng thể nào biết được là chúng sẽ dẫn đến những
đâu. Hình ảnh khiến anh cảm thấy ấn tượng và gợi nhớ quê nhà nhất, ấy là những
hàng rào bằng gỗ chỉ cao ngang tầm thắt lưng, được người ta dựng lên để ngăn
cách các khu vườn với nhau. Dường như sự khác biệt giữa các quốc gia chỉ hiện
diện ở những thành phố lớn, còn khung cảnh thôn quê thì đâu cũng vậy, cũng thơ
mộng và yên bình. Vùng này cư dân thưa thớt, thường thì những ngôi nhà cách xa
nhau cả một bãi cỏ rộng thênh thang, vì vậy mà ít có sự qua lại giữa hàng xóm
láng giếng với nhau lắm. Thời tiết lạnh khiến cho vũng nước trước nhà bị đóng
băng, phản chiếu như một tấm gương lấp lánh. Bầu trời mùa đông u ám, cảnh vật
chìm trong màn sương trắng xóa, bồng bềnh như đang trôi trong mây.
Suốt cả tuần, Việt và mấy người bạn của anh
chỉ ở lì trong nhà như những gã tù nhân tại gia. Họ đốt lò sưởi và nấu ăn, rồi
lại ngồi tán gẫu với nhau để mà giết thời gian. Năm người họ ở chung một nhà,
đều là những lao động nhập cư bất hợp pháp đến từ đất nước Việt Nam. Việt,
Cường là người miền Bắc, còn Mạnh, Hoan, Châu lại sinh ra và lớn lên ở dải đất
miền Trung nắng gió. Trời Tây đối với họ thật lạ lẫm, không có người quen biết,
cũng chẳng thông thạo ngôn ngữ bản địa một chút nào. Sợ bị cảnh sát kiểm tra,
lại đối mặt với tương lai bất định, họ luôn phải sống trong tâm trạng thấp thỏm,
lo âu. Như những thân cây nương tựa vào nhau để sinh tồn trong giông bão, mấy
người họ đối xử với nhau thân thiết như thể là anh em một nhà. Việt lớn tuổi
hơn, tính cách lại nghiêm nghị, được mấy người kia coi như anh cả. Trong tình
cảnh bơ vơ ấy, điểm tựa và niềm hy vọng duy nhất của họ lúc này chính là anh
chàng môi giới lao động. Thi thoảng lại thấy anh ta xuất hiện, mang đến ít đồ
ăn nhanh, nói mấy câu trấn an chiếu lệ rồi lại lủi đi đâu mất. Hắn bảo họ là hãy
chịu khó chờ đợi, và hứa khoảng vài tuần nữa thì sẽ có việc làm. Nơi đây vắng
vẻ và yên bình đến độ lắm lúc cảm thấy buồn chán. Và rồi thời gian cứ thế trôi
qua trong tẻ nhạt, cùng với cái rét buốt của mùa đông khắc nghiệt nơi xứ sở
sương mù(1).
Rảnh rỗi, buồn chán và chẳng biết làm gì lúc
này, bốn anh chàng kia bèn trãi tấm đệm ra giữa nhà để đánh bài quỳ với nhau.
Thi thoảng họ lại hứng chí mà hò reo một cách vô tư lự như thể hồi còn bé đi
chăn trâu ở quê vậy. Việt thì chẳng tham gia trò ấy, thay vào đó, chiếc ghế
bành đặt cạnh cửa sổ là nơi mà anh ưa thích nhất. Anh thường ngồi đó một mình
để suy ngẫm và hồi tưởng lại những tháng ngày đầy biến động đã qua của cuộc đời
mình. Đôi lúc, dòng suy nghĩ như một cuốn phim, cứ hiện ra trước mắt những hình
ảnh vốn dĩ đã quen thuộc tự bao giờ. Việt vốn là trụ cột trong một gia đình
nông dân, bản thân lại không thể nuôi nổi vợ con vì ruộng vườn ít và thu nhập
kém cỏi. Mấy người ở đây cũng mỗi người một hoàn cảnh, nhưng tất cả đều lâm vào
tình thế khốn cùng không lối thoát như anh. Túng thế làm liều, họ đành phải mạo
hiểm dấn thân vào giấc mộng đổi đời nơi trời Tây(2) xa xôi vô
định. Cái nơi mà trước đây họ chỉ được biết qua phim ảnh và những bản tin thời
sự vẫn thường trình chiếu trên màn hình ti vi mỗi tối.
Tranh thủ lúc chia bài, anh chàng Hoan bèn
tiến đến chỗ chiếc vòi rumine để lấy nước uống. Thấy Việt vẫn ngồi chống cằm mà
tư lự nhìn ra ngoài, anh ta liền tếu:
- Định làm thi sĩ hay sao mà mơ mộng vậy ông
anh? Ngoài kia lạnh lẽo, có gì ngoài băng tuyết và con đường vắng đâu mà nhìn
với chả ngắm chứ?
- Dù sao phong cảnh ở đây cũng khác xứ mình,
thấy lạ thì ngắm thôi. Với lại cũng buồn, chẳng biết làm gì bây giờ!- Việt
thủng thẳng đáp, vẫn ngồi yên mà chẳng buồn quay sang nhìn người đối thoại. Rồi
anh thò tay vào túi lấy ra bao thuốc lá, rút một điếu và chậm rãi châm lửa hút.
- Vậy thì xuống chơi bài với bọn này! – Hoan
lại gạ.
- Thôi tha cho tớ! Các cậu gào thét ầm ĩ cứ
như những thằng rồ ấy.
- Thì cũng như cậu thôi. Buồn chẳng biết làm
gì mà – Hoan cười chống chế. Nghe tiếng mấy anh chàng kia gọi, anh ta liền đặt
vội chiếc cốc xuống bàn rồi nhanh nhảu quay trở lại chiếu bài.
Tính Hoan táo tợn và nóng nảy, lúc nào cũng ăn
to nói lớn, chẳng hề biết kiêng dè ai cả. Bữa trước cũng chính anh ta đã cự cãi
với tay môi giới lao động. Anh dọa hắn rằng, nếu không đưa họ đi làm sớm, sẽ tố
cáo hắn với cảnh sát về tội lừa đảo và buôn người. Dĩ nhiên là anh chàng chỉ
dọa thế thôi, chứ bản thân họ là những người nhập cư bất hợp pháp, nếu trình
báo cảnh sát thì chẳng khác nào lạy ông tôi ở bụi này hay sao. Ngẫm cũng buồn
cười thật. Tuy nhiên, những lời đe dọa của Hoan cũng khiến cho gã môi giới
cuống lên vì sợ hãi, vì thế mà hắn phải hứa là sẽ cố gắng đưa họ đi làm sớm
hơn.
Cho đến giờ này, chuyến đi vừa qua vẫn còn là
nổi ám ảnh khó phai trong ký ức Việt. Đầu năm 2008, anh được những kẻ môi giới
lao động tổ chức đưa đi nước ngoài. Từ Việt Nam, họ mua vé bay sang Hungary.
Lúc đến nơi, chỉ được nghỉ ngơi vài hôm, họ lại phải vội vã lên đường đi sang
Anh ngay. Tại đây, những người lao động như anh được người ta lùa vào một cái
thùng xe tải kín mít. Có đến cả mấy chục người như vậy, bị nhét chặt như nêm
trong cái thùng hình khối chữ nhật đáng nguyền rủa ấy. Bên trong tối om, ngay
cả mặt mũi người bên cạnh cũng chẳng thể nào nhận ra được. Họ lại được dặn là
phải im lặng để khỏi bị cảnh sát phát hiện. Cứ thế, tất cả đứng im bất động như
những pho tượng gỗ được đặt cạnh nhau. Chẳng ai cảm nhận được gì, ngoài hơi thở
nóng ấm và đều đặn của những người xung quanh. Có lẽ đó là thứ duy nhất khiến
họ nhận ra mình vẫn đang tồn tại. Đến đường hầm qua eo biển Manche, người ta
lại đưa xe tải lên tàu để chở qua đầu bên kia. Có cảm giác lúc này, họ chỉ là
một một món hàng di động, không hơn không kém. Chắc chắn đó sẽ là một chuyến đi
mà suốt đời này Việt sẽ chẳng thể nào quên được. Nó gợi lên cho anh một cảm
giác vừa sợ hãi, vừa nhục nhã, đắng cay. Khi đến nước Anh, những người trên
chiếc xe tải đó lại bị chia thành từng nhóm khác nhau. Riêng nhóm của Việt thì
được người ta đưa đến đây, một vùng nông thôn hẻo lánh thuộc miền Nam nước Anh
xa xôi này.
o0o
Hoan vung tay đánh mạnh quân bài, rồi xướng
lên:
- Át cơ!
- Ăn con này!...Ù rồi! – Châu reo lên thích
thú.
Cả nhóm liền vỗ tay đen đét và đồng thanh hô
vang: “Quỳ lên! Quỳ lên!...”. Không khí lúc này vui nhộn chẳng khác nào trong
một buổi cổ vũ bóng đá ngoài trời cả. Hoan mặt mày ỉu xìu, rồi trước sự hò hét
nhiệt thành của đám bạn, anh chàng đành phải miễn cưỡng quỳ lên.
Vừa khi ấy, chợt có tiếng gõ cửa dồn dập vang
lên ở phía phòng ngoài. Tiếp đó là những tiếng hô gấp gáp:
- Open door!…Open door!...
Qua khung cửa kính mờ mờ, họ nhìn thấy lố nhố
những cảnh sát mặc sắc phục đang đi lại bên ngoài. Tất cả lập tức im bặt và
nhìn nhau hoảng hốt. “Cảnh sát!” – Hoan thốt lên kinh hãi, rồi nhanh tay vơ vội
bộ bài nhét vào túi áo. Năm người nhìn trước ngó sau, nhưng chẳng tìm thấy chỗ
nào kín đáo cả. Cuối cùng, họ đành phải bảo nhau chui lên chiếc ống khói để ẩn
nấp. Bên trong ống khói có những đường gờ được xây nhô ra, đủ để cho họ có thể
leo lên và đứng trốn ở đó.
Bên ngoài, đám cảnh sát chờ hồi lâu không thấy
mở cửa, liền hè nhau phá ổ khóa xông vào. Khi vào đến nơi, đến lượt mấy viên
cảnh sát trố mắt ngạc nhiên, trước mắt họ lúc này chỉ là một căn phòng trống
không. Cho rằng có người đang ẩn nấp ở đây, họ hăng hái lục lọi và tìm kiếm
khắp mọi ngõ ngách, nhưng rốt cục vẫn chẳng thấy tăm hơi gì cả. Cuối cùng, mọi
ánh mắt nghi ngờ đều đổ dồn về phía chiếc ống khói nơi góc nhà. Đó là chỗ duy
nhất để có thể ẩn nấp trong căn phòng này. Một viên cảnh sát to béo có cái sống
mũi gồ chậm rãi tiến đến, anh ta cúi thấp người rồi căng mắt ngó lên phía trên
ống khói. Nhưng trong đó tối đen như mực, chẳng thể nhìn thấy gì hết.
Viên cảnh sát trưởng nhún vai bất lực:
- No way! (Không thể nào) - Rồi vẫy tay ra
hiệu cho cả đội cùng rút lui.
Họ có cảm giác như vừa mới đột nhập vào một
ngôi nhà ma. Thật quái lạ, rõ ràng là vừa nghe có tiếng người ồn ào phía trong,
nhưng khi vào đến nơi thì lại chẳng có lấy một bóng người nào cả.
Một lúc không còn nghe thấy tiếng động phía
dưới, áng chừng đám cảnh sát đã bỏ đi, năm người nhập cư mới dám từ từ chui ra
khỏi nơi ẩn nấp. Sau một hồi đứng im bất động trong ống khói chật hẹp, giờ đây
tay chân họ trở nên tê cứng vì bị chuột rút. Cả nhóm thở phào nhẹ nhõm, rồi ngơ
ngác đứng nhìn căn phòng vừa mới bị người ta xới tung lên như một bãi chiến
trường. Lại là anh chàng Hoan táo tợn, chẳng hiểu vì sao mà đột nhiên ôm bụng
cười ngặt nghẽo, như thể là vừa nhìn thấy một điều gì đó ngộ nghĩnh lắm không
bằng.
Việt nhìn Hoan, cau có:
- Vô duyên vừa thôi ông tướng! Suýt nữa thì bị
cảnh sát tóm cổ cả lũ rồi. Như vậy mà cũng cười được nữa.
Mặc cho Việt cáu gắt, Hoan vẫn cứ thế mà cười
như ma làm. Thật lạ, ngay cả mấy người kia lúc này cũng bắt đầu cười theo anh
ta một cách khoái trá nữa chứ.
Thấy sự thể ngang trái như vậy, Việt dậm chân
bực bội:
- Các người có điên không vậy? Cười cái gì kia
chứ?
Thấy ai cũng chỉ tay vào mặt mình, bấy giờ
Việt mới hơi ngờ ngợ. Bất giác anh đưa tay lên sờ mặt, rồi vội vàng đi đến chỗ
chiếc gương để xem thử có chuyện gì xẩy ra. Qua phản chiếu của tấm gương, Việt
thấy mặt mình bám đầy những bụi khói đen sì, như thể là khi người ta vẽ râu để
diễn tuồng vậy. Lúc này anh mới để ý, thì ra ai cũng bị ám khói như vậy cả,
người ở mặt, kẻ khác thì chỗ vai hoặc cánh tay. Tự nhiên anh có cảm giác vừa
bực mình, vừa buồn cười đến lạ.
Từ hôm đó, họ luôn phải sống trong tâm thế đề
phòng và cảnh giác cao độ. Lúc nào đôi tai cũng dỏng lên nghe ngóng động tĩnh,
ánh mắt thì luôn hướng về phía cửa sổ để xem có bóng dáng cảnh sát hay không.
Mỗi khi có động, cả năm người lập tức chui vào ống khói để mà ẩn nấp như một
phản xạ có điều kiện. Giờ đây họ giống như một bầy thú hoang trong rừng, luôn sợ
sệt và đề phòng những gã thợ săn có thể đột nhiên xuất hiện bất cứ lúc nào. Nỗi
ám ảnh lớn nhất của họ lúc này là bị cảnh sát bắt và trục xuất về nước. Nếu
điều ấy thực sự xẩy ra, họ chẳng khác gì ông lão đánh cá trong câu chuyện cổ
tích kia(3), lại phải quay trở về với cái máng lợn rách. Mọi thứ sẽ
theo đó mà mất hết, tiền bạc, danh dự, và cả những hy vọng tươi sáng về tương
lai.
o0o
Việt vừa tung chăn ra khỏi giường thì đã nhìn
thấy bốn anh chàng kia ngồi túm tụm bên lò sưởi mà tán gẫu với nhau tự lúc nào.
Bên cạnh họ là đĩa xúc xích cắt lát, ngoài ra còn có cả một chai rượu tây đã
vơi đi quá nửa. Hôm qua anh chàng Hoan đi ra ngoài mua đồ ăn, nhân tiện còn
mang về thêm hai chai rượu cocktail nữa. Có lẽ vì thế mà hôm nay mấy
ông tướng bày trò để nhậu nhẹt đây. Việt lẹt xẹt đi ra phòng ngoài, với tay mở
cánh cửa sổ cho thoáng để đón không khí đầu ngày. Ngoài trời lạnh, mưa phùn lất
phất như rây. Một cơn gió lạnh buốt chợt ùa vào, khiến cho anh phải rùng mình
mà đóng sập ngay cánh cửa lại.
Vừa thấy Việt quay vào, Hoan liền rót một ly
rượu, lởi xởi:
- Ông anh làm một ngụm rượu Tây nhé!
- Mới sáng ra mà đã rượu với chè rồi! – Tuy
nói vậy, Việt vẫn ngồi xuống và đón lấy li rượu mà Hoan vừa đưa.
Hoan cười nhăn nhở:
- Trời rét thế này, còn biết làm gì ngoài việc
đốt lò sưởi và uống rượu kia chứ. Ông anh thấy có đúng không nào?
Việt đưa ly rượu lên môi nhắp một ngụm, rồi nói:
- Ừ! Thơm và ngon thật đấy! Rượu Tây có khác!
Men rượu thường làm cho tâm tính con người ta trở nên trầm lắng
và dễ xúc động hơn. Việt cúi đầu trầm ngâm:
- Những lúc thế này, lại nhớ quay quắt cái
không khí ngồi nấu bánh tết ở quê nhà quá!
Câu nói của anh đã chạm đến tình cảm sâu kín
của những người đồng hương đang ngồi vây quanh. Không khí chùng hẳn xuống, ai
nấy đều ngồi im bất động như những pho tượng la hán trong chùa Tây Phương.
Vốn không chịu được những chuyện u buồn, Hoan
tức tối nâng ly rượu tu một hơi cạn.
- Quê cha đất tổ, thử hỏi ai mà không gắn bó? Nếu
ở quê nhà cũng có công ăn việc làm ổn định, cuộc sống sung túc đầy đủ, chúng ta
đâu phải phiêu lưu mạo hiểm nơi xứ người như thế này kia chứ?
Anh chàng Châu có thân hình mảnh khảnh như một
cây trúc, đặt bàn tay gân guốc lên vai Hoan, cất giọng lè nhè:
- Cậu nói đúng lắm! Nhưng mà hoàn cảnh đã vậy
rồi. Chúng mình chẳng còn cách nào khác là phải cố gắng kiếm thật nhiều tiền,
để còn giúp đỡ cho những người thân nơi quê nhà nữa chứ…
- Nhưng giờ này cũng đã có việc làm đâu? Tương
lai thế nào còn chưa biết nữa? Thân tôi thì chẳng tiếc làm gì, chỉ thương cho
vợ và đứa con nhỏ phải chịu cực khổ, bơ vơ nơi quê nhà! - Hoan đấm tay xuống
nền nhà, nước mắt vòng quanh.
Không còn giữ được bình tĩnh, Châu cáu kỉnh
ném nốt thanh củi cuối cùng vào lò sưởi, mặt đỏ gay vì men rượu:
- Đến nước này thì cậu bảo phải làm gì nào?
Một liều ba bảy cũng liều. Kể cả nhảy vào nước sôi lửa bỏng cũng phải liều chứ
sao!
Ai nấy đều sợ Châu nổi nóng mà nẩy sinh cãi vã
lúc này thì hỏng việc. Như thế thì chẳng khác nào mời gọi cảnh sát đến cả. Dĩ
nhiên là Việt hiểu điều đó, anh ra hiệu cho tất cả im lặng, đoạn quay sang
Châu, ôn tồn:
- Cậu ra nhà kho lấy thêm ít củi để đốt lò
sưởi! Nhớ lấy đủ cho cả ngày luôn nhé. Hôm nay có khi nhiệt độ ban đêm xuống
đến âm độ chứ chẳng chơi.
Có vẻ như Châu vẫn còn đang quyến luyến cái
không khí tiệc tùng ấm cúng bên lò sưởi. Cậu ta cũng miễn cưỡng đứng lên, miệng
làu bàu:
- Đi thì đi! Thời với chả tiết, lạnh đến tê
cứng cả chân tay!...
Châu khật khưởng đi ra phía cửa chính, chiếc
áo dạ khoác hờ lên tấm thân gầy guộc, giống hệt như một con cào cào đang xòe cánh
bay lên. Vừa xoay nắm đấm mở hé cánh cửa, anh chàng đã vội đóng sập ngay lại,
rồi quay ngoắt vào trong như một cơn lốc:
- Có hai chiếc xe cảnh sát..đang…chạy vào đây!
– Châu tròn mắt, lắp bắp.
Chẳng ai bảo ai, tất cả cùng bật dậy như những
chiếc lò xo.
Việt đảo mắt nhìn quanh, nói như ra lệnh:
- Nhanh!...dập tắt lửa. Nhanh lên!...
Như một cái máy, Hoan lập tức vớ ngay lấy cái
xô nước mà dội thẳng vào ngọn lửa đỏ hồng đang leo lét cháy. Lò than réo lên
những âm thanh lèo xèo như chảo mỡ đang sôi, rồi vụt tắt ngấm. Rồi chẳng chờ
cho than kịp nguội, cả nhóm lại công kênh nhau để leo lên ống khói lẩn trốn.
Cảnh tượng chẳng khác gì người ta đang diễn trò trong rạp xiếc cả.
Hai chiếc xe cảnh sát đỗ xịch ngay trước cửa
ngôi nhà của những người Việt nhập cư trái phép đang ở. Mấy viên cảnh sát xuống
xe, bước lên thềm gõ cửa. Khi phát hiện cửa không khóa, họ liền mở chốt rồi ùa
ngay cả vào bên trong.
Mùi khói lò sưởi còn vương vất trong nhà, rõ
ràng là có người vừa mới ở đây. Nhưng lạ thay, trước mắt họ lại vẫn là căn
phòng trống không y hệt như những lần trước. Với vẻ mặt nghi hoặc, viên cảnh
sát trưởng tiến lại chỗ ống khói, rồi đứng ở đó quan sát hồi lâu. Trong lúc ngó
nghiêng, bàn tay trái ông ta vẫn không ngừng xoa xoa lên chiếc cằm béo múp míp,
như thể là đang suy tính điều gì đó lung lắm.
Từ phía trên, Việt nghe thấy viên cảnh sát nói
vọng lên câu gì đó nhưng anh không hiểu được. Lo sợ bị phát hiện, anh lại càng
đứng nép sát vào ống khói hơn. Hai cánh tay Việt giang rộng ra, y hệt như một
con thạch sùng đang gồng mình bám chặt vào bờ tường nhám xịt. Việt thở hổn hển,
tự trấn an: “Tìm một hồi không được, chắc là họ lại chán mà bỏ đi như những lần
trước thôi”.
Nhưng lần này thì khác.
Đợi một lúc không thấy tiếng trả lời, viên
cảnh sát liền lấy ra chiếc bình hơi cay vẫn mang sẵn bên mình, rồi cứ thế mà
xịt xối xả lên ống khói như mưa. Xong việc, ông ta đứng lùi lại vài bước để chờ
đợi. Chừng mấy phút sau, có tiếng ho sặc sụa từ trên ống khói vọng xuống. Mấy viên
cảnh sát nhìn nhau cười ẩn ý. Rồi chẳng phải đợi lâu, những nạn nhân tội nghiệp
của họ cũng phải rời khỏi nơi ẩn nấp. Một, hai…ba, bốn… rồi năm người từ từ
chui ra khỏi cái ống khói đen kịt. Vì hít phải hơi cay, nước mắt nước mũi họ cứ
thế mà chảy ra dàn dụa. Chỉ chờ có vậy, đám cảnh sát liền túm ngay lấy cánh tay
họ, rồi lần lượt áp tải từng người một ra hai chiếc xe đang hụ còi đợi sẵn
ngoài kia.
Nền văn minh Châu Âu phát minh ra ống khói là
để thông khí cho bếp đun và lò sưởi. Nhưng mỗi thời đại một khác, tám thế kỷ sau(4),
những đồng loại của họ đến từ phương Đông xa xôi thì lại không nghĩ như thế.
Với họ, công dụng quan trọng nhất của chiếc ống khói chính là để làm nơi ẩn nấp
lý tưởng vậy.
________________________________________
Xứ sở Sương Mù(1): Tức là nước Anh
Trời Tây(2): Ý nói Châu Âu.
Truyện cổ tích(3): Câu chuyện cổ
tích “Ông lão đánh cá và con cá vàng” của nhà thơ Nga Puskin.
Tám
thế kỷ sau(4): Ống khói được coi là bắt đầu xuất hiện trong kiến trúc
Châu Âu từ thế kỷ 13.
