Đang đứng trước hiên nhà hóng mát, thoáng thấy viên trưởng công
an xã đi qua, cụ Cử Hiên điên tiết chửi vống lên:
- Tiên sư chúng mày! Việc ích nước lợi dân không làm, lại đi bắt
mấy ông già chơi tổ tôm nhé. Giỏi ghớm nhỉ?!...
Khi viên công an đi đã xa, cụ vẫn còn chửi với theo:
- Tao già rồi thì chỉ có nghĩa địa triệu tập. Chúng mày không có
quyền triệu tập nghe chửa!
Số là hôm qua cụ Hiên
cùng với mấy người bạn già nữa bị công an xã triệu tập ra ủy ban để làm việc về
cái tội mà họ gọi là đánh bạc. Trước đó mấy hôm, các cụ có tập trung tại nhà cụ
Hiên để đánh tổ tôm. Đó chẳng qua là cái thú tiêu khiển thường ngày của những
người già, vừa để giao lưu, vừa giải trí cho đỡ buồn. Tiền thì cũng chỉ mấy
đồng bạc lẻ con cháu cho, các cụ ngồi chơi với nhau cho có vẻ phong lưu đó
thôi. Ấy vậy nhưng hôm ấy, khi các cụ đang say sưa xướng họa thì bất ngờ bị mấy
tay công an xã ập vào, bắt cụ nào cụ nấy ngồi yên vị để cho họ lập biên bản bắt
quả tang đánh bạc. Sau khi tịch thu bộ bài và tiền, họ bắt các cụ phải ký vào.
Mấy tay công an thì toàn những anh bằng tuổi cháu, tuổi chắt các cụ cả, mặt còn non
choẹt búng ra sữa. Nhưng vì họ đại diện cho pháp luật, cho nên các cụ mới phải
ngậm bồ hòn làm ngọt vậy.
Tưởng thế là xong chuyện, ai dè sáng hôm qua công an xã phát đến
tận nhà mỗi cụ một tờ giấy triệu tập. Cực chẳng đã, các cụ đành phải rủ nhau
chống gậy lom khom đi đến trụ sở ủy ban nhân dân. Tại đây, họ được viên trưởng
công an xã thuyết giáo cho một thôi một hồi về tội danh đánh bạc. Sau đó anh ta
bắt các cụ ký vào biên bản cam kết không tái phạm rồi mới thả cho về. Rồi họ
lại cho đọc lên loa phát thanh của xã về vụ bắt quả tang đánh bạc nói trên, tên
các cụ vì vậy mà được xướng lên như những kẻ phạm tội làm mất trị an xóm làng.
Quả là một vố đau cho các cụ già đáng kính của chúng ta, thử hỏi còn mặt mũi
nào mà nhìn con cháu, cùng bà con thân thích nội ngoại, thông gia? Các cụ giận
lắm, bàn với nhau rằng nếu gặp viên trưởng công an nọ thì phải chửi cho hắn ta
một trận mới hả. Vì vậy mà mới có cuộc tao ngộ nói trên.
Quả là việc chơi bài cũng có điều bất tiện, vì nhiều khi yếu tố
văn hóa và phi văn hóa cứ lẫn lộn với nhau.
o0o
Bác Dương vốn là một người đam mê tổ tôm, và cũng là chỗ quen
biết với cụ Cử Hiên. Theo con gái bác kể lại, mặc dù mồm bác luôn lẩm nhẩm tính
toán những nước bài cao như Gia Cát Thừa Tướng, nhưng trận đánh nào cũng gặp
thất bại. Vì thế mới lâm vào tình cảnh giở khóc giở cười. Cái khoản lương hưu
ít ỏi sau khi đã đóng góp nghĩa vụ cho bác gái chỉ còn dư chút đỉnh, vài trận
thua bài là hết nhẵn. Bí quá đành làm liều, nhân lúc không có ai ở nhà, Bác
Dương bèn xúc trộm lúa đi bán. Cậu con trai thứ ba của bác hôm ấy đi học về
tình cờ trông thấy được. “Cũng lạ!” – cậu nhủ thầm – thay vì cái dáng đạo mạo
chống ba toong chậm rãi thường ngày, thì nay bố cậu đang thoăn thoắt xúc lúa đổ
vào bao tải, cặp kính lão trễ xuống đến tận sống mũi. Bác Dương chẳng hay biết
gì cả, vẫn tả xung hữu đột chẳng khác gì Triệu Tử Long trong trận Trường Bản
năm xưa. Cậu nép vào bức vách mà không dám lộ diện vì sợ, chờ cho đến khi bố
chở bao tải lúa đi bán thì mới dám ló mặt ra. Sau một lúc băn khoăn, cậu mới
nảy ra một sáng kiến để báo cho mẹ và mọi người biết về vụ trộm trứ danh kia mà
không sợ bố đánh. Thế là cậu đi lấy một hòn than, rồi viết lên tường nhà mấy
chữ rõ to: “Bố bán Lúa”. Ấy cũng chính là một kiểu thư tố cáo nặc danh vậy.
- Bát Sách...
- Chi Chi...
- Bạch Thủ...
Tiếng xướng nhịp nhàng và những ánh mắt dõi theo. Quả thực các
quân bài có sức thu hút mạnh mẽ, và cái thú hơn thua cũng chẳng kém nào.
“Nghề chơi cũng lắm công phu”. Cụ Cử Hiên phải nhờ người
mua bộ bài tổ tôm từ tận Hà Nội về, vì hồi đó còn hiếm lắm. Cụ tỉ mẩn lấy lòng
trắng trứng gà phết lên cả hai mặt quân bài, sau đó phơi ra ngoài nắng cho khô
rồi mới đem sử dụng. Khi không chơi nữa thì cụ lại lấy hai thanh tre cật nhẵn
bóng, ốp kĩ hai bên bộ bài rồi dùng dây cột lại cho chặt. Làm như vậy là để giữ
cho bộ bài luôn được thẳng và mới, chơi sẽ được lâu hơn. Bộ dong nhẵn bóng mát
rượi là nơi các cụ thường xuyên ngồi để đánh tổ tôm, nâng đỡ cho cái thú đam mê
tao nhã.
Trong các cuộc bài thì người ta thường hay trách cứ nhau. Người
này trách người kia chơi kém để đến nổi phe mình bị thua, người thì bị trách
đánh nước sai...; nói chung là có đủ lý do để trách cứ, một khi túi tiền bị vơi
đi ít nhiều. Vì thế mà chung quanh chiếu bạc thường hay xẩy ra bất hòa và cãi
cọ. Vẫn biết rằng “Thắng thua là việc thường của nhà binh”, nhưng cái tâm trạng
thua bạc cũng không dễ chịu chút nào, cãi cọ đôi chút cũng là điều hiển nhiên
thôi. Đối với các cụ thì có một đặc điểm khác với cánh thanh niên nhanh tay
nhanh mắt. Ấy là do tuổi tác mà các cụ mắt mờ, tai kém. Vì vậy mà nhiều khi nẩy
sinh cãi cọ là do hiểu nhầm chứ không phải do yếu tố chuyên môn. Chính vì tai
kém mà khi nghe cụ đối diện lầm bầm câu gì đó với vẻ mặt bất mãn, lại gặp lúc
đang thua nên các cụ hiểu nhầm mà cãi nhau. Vì rằng người này cứ nghĩ là người
kia chê mình đánh dốt, tuổi già thì lắm tự ái mà.
o0o
Cụ Cử Hiên đang đi thì gặp Bác Dương chống Ba toong tới gần. Cụ
vui vẻ hẹn với bạn vàng chiều nay họp mặt tổ tôm. Nhưng vì nghễnh tai nên cụ
nói lớn, mọi người đều nghe thấy được hết:
- Hẹn chiều nay, ở nhà tôi nhá! Cụ Quang bên xóm Giếng cũng tới,
đủ mặt anh tài cả.
Rồi cả hai cụ cười vang, chờ cho đến buổi chiều để mà cùng nhau
họp quân dàn trận.
