Lần nào ngồi học khuya cũng vậy, Tâm cũng đều
nghe thấy tiếng rao ấy. Những âm thanh đều đều, rề rà kéo dài như một lời nhắc
nhở và mời gọi. Tiếng rao như gần như xa, thoắt ẩn thoắt hiện trong tâm tưởng
con người ta. Dựa vào cái giọng trầm trầm phát ra trong lúc rao, anh ước đoán
đó phải là một người đàn ông trạc tuổi trung niên gì đó.
Hằng đêm, cứ khoảng 10 giờ là tiếng rao ấy lại
cất lên, đánh thức và khuấy động cái không gian vốn u tịch của con ngõ.
- Khúc đây!...Bánh Khúc…đây!...
Những khi ấy, lòng Tâm
lại thấy rộn lên một cảm xúc khó tả. Lâu dần, Nó quen thuộc đến nỗi, nếu chỉ
một hôm không nghe thì lại thấy nhớ, thấy thiếu một cái gì đó. Chẳng hiểu sao
nữa. Cũng như con người ta khi yêu, một khi đã quen hơi bén tiếng thì xa nhau
thấy nhớ, dù chẳng rõ nguyên nhân.
Bữa ấy học khuya, cảm thấy đói, giờ này đi ra quán lại xa và
lạnh, Tâm quyết định mua bánh Khúc để ăn tạm lót dạ.
Tâm đi ra cổng, đút hai tay vào túi, đứng chờ. Khi tiếng rao đã
đến gần, anh lớn tiếng gọi:
- Bánh Khúc!
Có tiếng phanh rít lên ken két. Người bán bánh
khúc dừng lại, dựng chân chống xe, ghé mắt qua khe cổng:
- Anh mua mấy cái?
- Cho tôi một cái!
Người đó mở chiếc rổ đậy kín chở phía sau gác
ba ga, dùng đôi đũa dài gắp ra một cái bánh tròn tròn, cẩn thận gói vào lá.
Anh ta luồn tay vào, đưa bánh qua khe hở cánh
cổng sắt. Bàn tay gân guốc và to bè. Bàn tay của một người đã quen với công
việc lao động vất vả.
Tâm đón lấy chiếc bánh nóng hổi trên tay.
- Bao nhiêu vậy anh?
- Anh cho năm ngàn!
Tuy có ánh đèn cao áp, nhưng bị cái tán loà
xoà cuả cây sấu che khuất nên Tâm không nhìn rõ mặt anh ta. Chỉ thoáng thấy một
khuôn mặt gầy, với cặp môi dày và đôi mắt mở to hốc hác. Anh ta mặc một bộ đồ
bảo hộ lao động màu xanh lá cây, trạc ngoài bốn mươi, đúng như những gì Tâm vẫn
từng hình dung trước đây.
Nhận tiền xong, người bán bánh Khúc ngồi lên
xe rồi đạp đi, tiếng xích kẽo kẹt, rin rít cọ vào líp xe. Tiếng rao xa dần, hun
hút theo chiều dài của con ngõ quanh co.
Tâm vào nhà, giở bánh ra ăn. Lớp xôi ngoài
cùng trắng nõn, bên trong là lá khúc xay nhuyễn, vàng vàng, thơm quyện. Ăn vào
thật ngon và bùi, thật ấm lòng những lúc đêm khuya.
Đôi lúc Tâm lại thú vị nghĩ thầm: “Thành phố
sẽ thế nào nếu vắng đi những tiếng rao nhỉ? Hẳn là khi ấy thành phố đã phát
triển hiện đại lắm. Nhưng kệ, mình đã quen thế này rồi. Những tiếng rao kết nối
cuộc sống và tình người với nhau. Nó phận người lắm. Nó người và rất người!”.
Tâm mua bánh đã quen. Nhiều hôm, còn chưa kịp gọi thì người bán
bánh khúc đã dừng trước cổng, ngó đầu vào nhắc:
- Bánh Khúc không anh ơi?
Những lúc ấy, anh lại mở ngăn kéo, cầm vội mấy
đồng tiền lẻ rồi lặng lẽ đi ra. Bánh ngon, ăn quen thành nghiện, vả lại anh
cũng cả nể vì nghĩ rằng người bán đã nhớ đến mình, đã cất công chờ đợi.
Khoảng một tuần nay, đột nhiên không còn nghe
thấy tiếng rao nữa. Phố vắng tiếng rao như biển không có cá, như rừng thiếu
tiếng chim líu lo. Anh cảm thấy thắc mắc và khó hiểu. Người đó bị ốm, hay vì
bận công việc? Hoặc như anh ta bỏ nghề, không còn đi bán bánh nữa?...Bấy nhiêu
câu hỏi cứ xoắn lấy anh. Đơn giản vì anh thấy nhớ tiếng rao. Vì tiếng rao đã
quen với nhịp sống con ngõ, đã trở thành một phần không thể thiếu của phố đêm.
o0o
Ấm nước cắm ở góc phòng đã sôi lên sùng sục,
tiếng còi kêu réo rắt, khói từ chiếc vòi cong cong phụt ra mù mịt một lúc lâu.
Bố Tâm vội vã đi tới, co ro trong bộ đồ pijama kẻ sọc, ông đưa tay rút ấm nước
rồi mang đi để pha trà. Dù trời sáng đã lâu, nhưng vì lạnh nên nhìn qua cửa sổ
vẫn còn thấy mù mịt những hơi sương. Bữa nay là chủ nhật, Tâm có ý định ra quán
nước cụ Thích ngồi một lúc. Đài báo thời tiết lạnh 8 độ, tuy vậy anh vẫn thích
ra ngoài đó. Vì ở đó không gian thoáng đãng hơn, lại có đông người trò truyện.
Anh cẩn thận cột dây giày, mặc thêm chiếc áo khoác ra bên ngoài rồi đi ra mở
cổng.
Quán cụ thích nằm ngay trong con
ngõ. Lúc Tâm đến thì đã có đông người đang ngồi. Quán chỉ rộng chừng
vài chục mét vuông, nền lát gạch hoa, tường quét ve màu xanh da trời sạch sẽ.
- Cụ cho chén nước! – Tâm gọi và kéo chiếc ghế
nhựa còn bỏ trống, ngồi xuống.
Ông cụ mở nắp giỏ ủ ấm được bọc bằng vải
nhung, lấy ra cái ấm tích và rót nước. Mùi chè bốc lên ngòn ngọt, kích thích
khứu giác, khiến cho người ta như tỉnh táo hẳn lên.
- Anh hút thuốc gì?
- Cho cháu điếu ViNa!
Tâm nhấp một ngụm trà nóng, nhấm nháp cái vị
chát và ngòn ngọt ở đầu lưỡi rồi châm thuốc hút. Theo làn khói bay, anh lơ đãng
nhìn ra ngoài trời. Bên ngoài đã bắt đầu mưa phùn, con ngõ trước mặt loang
loáng những nước.
- Bữa nay lạnh! Mưa phùn càng lạnh thêm! – Ông
cụ nói và đưa tay sửa lại cái mũ len đang đội trên đầu, khuôn mặt đen sạm và
gầy gò như rụt hẳn vào trong cái cổ áo ấm màu tro dựng đứng.
- Vâng! Gió mùa đông bắc mà cụ! – Tâm xoa xoa
hai bàn tay vào nhau, xuýt xoa.
Tuy vậy, không khí trong quán vẫn ấm cúng hơn
hẳn so với nhiệt độ bên ngoài.
Khói từ nồi nước hầm bốc lên thơm thơm. Tiếng
bát đũa và thìa va vào nhau lách cách. Lắm người vừa ăn vừa thít lên, hít hà vì
cay, vì nóng. Đó là cái thú khi người ta ăn quà trong cái tiết trời mùa đông
lạnh giá như thế này.
Quán nhà cụ Thích bán cả bún sáng. Ông cụ bán
chè chén, còn cụ bà thì bán quà sáng ngay bên cạnh. Khách ăn xong ngồi uống
nước, như thế càng tiện. Quán nhỏ, lại nằm trong ngõ nên ít khách vãng lai, chủ
yếu là khách quen và các bà, các cô ở quanh đây.
Tâm nhận ra bà cụ Duyên bán đậu phụ đầu ngõ
đang ngồi ở góc phòng. Thân hình bà cụ tròn căng trong chiếc áo ấm chật ních,
đầu quấn khăn xéo, trước mặt là tô bún mọc bốc khói nghi ngút.
Đang ăn, cụ Duyên đột nhiên ngừng đũa và nói lớn,
khiến cho cả quán đều nghe thấy:
- Dạo này sao không thấy anh chàng bán bánh
Khúc xuất hiện mọi người nhỉ?
Tâm nghe vậy thì lập tức để ý, vì câu hỏi đó
cũng chính là mối bận tâm của anh lúc này. Thì ra chẳng phải mình anh, mà dường
như mọi người trong con ngõ này đều thấy nhớ anh ta, nói đúng hơn là nhớ tiếng
rao ấy.
- Nghe nói là anh ta bị tai nạn hay sao ấy! –
Một cô gái đưa tay vuốt lọn tóc sà xuống trán trong lúc ăn, đáp.
- Tội chửa! Thế anh ta bị làm sao? – Bà bán
hàng ngừng chan nước dùng, ngẩng đầu lên hỏi.
Vẫn là cái giọng thanh thanh của cô gái lúc
nãy:
- Hình như bị va vào xe máy. Cũng bị thương
nặng, phải nhập viện điều trị đấy!
Bà cụ Duyên thở dài:
- Thế à! Thảo nào không thấy đi bán hàng. Tội
nghiệp! Anh chàng đến là siêng năng. Mưa lạnh cũng đi, chẳng bỏ buổi nào
cả!...Thế anh ta tên là gì ấy nhỉ?...
- Hình như tên Hải thì phải!…
Mọi người cùng nhau im lặng một lúc. Như để cảm thông và định
lượng những biến thiên, thay đổi của đời người.
Cụ Thích vừa châm thêm nước vào cái ấm tích vừa cất giọng oang oang:
- Thế nhà anh ta ở đâu?
- Ai cơ?
- Cái anh chàng bán bánh Khúc ấy!
Bà cụ Duyên nói thay cho suy nghĩ của mọi người:
- Đạp xe đi bán, chắc là cũng ở gần đây thôi!...
Lại là cô gái lúc nãy lên tiếng, có vẻ như cái gì cô cũng biết:
- Nhà ở xóm thợ. Ngay chân cầu Long Biên ấy!..
- Nghe nói hoàn cảnh nhà anh ta khó khăn lắm! – Một người khác
thêm vào.
Tâm lắng nghe và ghi nhớ tất cả câu chuyện,
lòng những bồi hồi. Rốt cục cái thắc mắc của anh mấy bữa nay giờ đây cũng đã
được giải đáp.
Hút xong điếu thuốc, Tâm đứng lên.
- Cụ cho gửi tiền! Cháu lấy nốt chỗ này! – Anh
nói và chỉ vào bao thuốc ViNa trên bàn.
Ông cụ cầm bao thuốc lên đếm, rồi nói:
- Còn mười điếu. Của anh vị chi là hết mười
hai ngàn!
Tâm rút tiền trả ông cụ, rồi chậm rãi quay
bước về nhà.
o0o
Tâm đang đứng tần ngần thì chợt nhìn thấy từ
đằng xa có một người xách xô rác đi tới. Đó là một người phụ nữ mập ú, mặt tròn
vành vạnh, cặp mắt linh động và dài như hai sợi chỉ.
Đợi cho chị ta tới gần, anh tiến đến trước mặt, hỏi:
- Chị làm ơn cho hỏi, nhà anh Hải bán bánh Khúc ở đâu?
- Hải Hậu làm bánh Khúc phải không? – Chị ta hỏi lại, giọng lởi
xởi.
Tâm gãi đầu:
- Tôi không biết tên vợ. Chỉ biết tên anh ấy là Hải thôi…
- Nếu vậy thì đúng rồi. Cả xóm này cũng chỉ có mỗi Hải bánh Khúc
thôi! – Đoạn chị ta đặt cái xô rác xuống đường, giơ tay chỉ - Anh cứ đi đến chỗ
cái xích lô đang đỗ kia…chỗ hai đứa bé đang chơi đấy. Ngay chỗ ấy đấy!...
- Cảm ơn chị! – Tâm vui mừng, nói.
- Không có gì! – Chị ta cười toe toét, rồi lại xách cái xô rác
tất tả bước đi.
Con ngõ dưới chân cầu Long Biên hẹp và sâu hun
hút, run run đón những cơn gió lạnh buốt từ phía bờ sông thổi vào. Những ngôi
nhà ở đây được xây theo kiểu tạm bợ, cái thò ra cái thụt vào. Những cánh cửa
xếp hoen rỉ, bong tróc, phía trước bày bừa bộn đủ loại những đồ đạc không tên.
Tất cả đều toát lên một cái vẻ gì đó vừa bẩn thỉu vừa nhếch nhác. Cạnh chiếc xích
lô, có hai đứa bé chừng bảy, tám tuổi mặt mũi nhem nhuốc đang bò lê đưới đất
chơi trò bắn bi. Hai đứa chúng vừa chơi vừa cãi nhau chí choé.
- Trúng rồi. Tao ăn viên này! – Thằng lớn hơn nói.
- Chưa trúng! Mày chơi ăn gian! – Đứa nhỏ vừa nói vừa túm lấy
tay đứa kia mà giằng co, mặt đỏ tía tai.
Tâm dắt xe tới gần, cất tiếng hỏi:
- Nhà Bác Hải ở đâu hai cháu?
Hai đứa bé ngừng cãi nhau, ngẩng nhìn lên. Đứa lớn nom mặt mũi
sáng sủa, lanh lợi. Nó mặc một cái áo len kẻ ca rô dài quá khổ, cứ như áo mặc
thừa vậy. Với một vẻ nhiệt tình không suy tính, nó chạy ngay đến trước ngôi nhà
cạnh đó, chỉ tay vào:
- Đây! Nhà bác Hải đây ạ!
Tâm đưa mắt nhìn vào. Như hầu hết những ngôi
nhà ở đây, ngôi nhà này nom cũng tồi tàn, sập sệ. Qua ánh điện lờ mờ trong
phòng, anh nhìn thấy một người đàn ông đang ngồi trên chiếc ghế xếp. Người đó
tay bó bột trắng toát, một sợi dây vải lồng vào, đeo lòng thòng lên cổ. Trên
vai anh ta khoác hờ một chiếc áo Jacket đã cũ sờn, cáu bẩn. Vẫn là khuôn mặt
hốc hác ấy, cặp môi dày, nhưng hai con mắt mở to lúc này hiện lên vẻ lo âu, mệt
mỏi.
“Có lẽ đúng rồi. Anh ta mới bị tai nạn, tay
đang quấn băng kia!” – Tâm nghĩ thầm.
Rồi anh bước thêm vài bước, mạnh bạo đánh tiếng:
- Có phải nhà anh Hải bánh Khúc đây không anh?
Chủ nhà nhìn người khách trẻ tuổi cao lớn đang
đứng trước mặt mình, ngỡ ngàng:
- Vâng!...Anh là?...
Tâm ngớ người ra vài giây, chưa biết nên trả
lời thế nào. Nhận thấy cứ để khách đứng lâu như thế cũng không tiện, chủ nhà
bèn chìa cánh tay không đau ra:
- Mời anh vào nhà!...
Tâm chống tay ngồi xuống chỗ chiếc bàn mà chủ
nhà đang ngồi. Nói là bàn nhưng cũng giống như một chiếc kệ, mặt bàn được đóng
bằng gỗ ép, bốn chân bàn là bốn khúc gỗ chẳng có họ hàng gì với nhau cả. Trên
bàn bày la liệt các loại thuốc chữa bệnh, một cốc sữa còn uống dở, ruồi nhặng bâu
xung quanh.
Chủ nhà chỉnh lại cái dây đeo để cánh tay bó bột khỏi bị trễ
xuống, nhăn nhó lặp lại câu hỏi:
- Anh là?...
Lần này thì Tâm nhanh trí nói:
- À!...Chẳng dấu gì anh. Nhà tôi cũng làm bánh Khúc. Nghe người
ta giới thiệu anh có bộ đồ nghề muốn bán, nên…
- À!...À!...- Chủ nhà gật gù, cúi đầu ngượng ngùng - Có lẽ họ
thấy tôi bị tai nạn. Nghĩ là phải bỏ nghề, cho nên mới nói như vậy…
Đoạn anh ta nhìn vào buồng trong, lớn tiếng gọi:
- Mình ra pha trà cho khách đi!
Trong buồng, một người phụ nữ đang ngồi thu lu
trên giường, tay bế đứa bé gái chừng ba tuổi. Chị ta người mảnh dẻ, khuôn mặt
nom khá xinh nhưng nước da thì xanh xao, vàng vọt.
Chị vợ đi ra, lấy phích pha trà. Đứa bé mếu máo, lũn cũn bám
theo.
- Ngoan nào! Để yên mẹ pha trà mời bác uống
nào! – Chị ta vừa rót nước vào ấm vừa quay lại dỗ dành đứa trẻ đang bíu lấy ống
quần mẹ.
Nhìn thấy cốc sữa trên bàn, đứa bé giơ ngón tay nhỏ xíu, đòi:
- Con uống sữa cơ!...sữa cơ!...
Người mẹ phát nhẹ vào mông nó, doạ:
- Không được đòi! Sữa của bố. Để bố uống cho khỏi bệnh để còn
làm việc nuôi mẹ con mình nghe chưa!...
Đứa bé khóc ré lên, nước mắt nước mũi chảy ròng ròng.
Vẻ mặt đầy đau khổ, người chồng cầm cốc sữa lên:
- Sữa đây! Con uống đi!...
Đang khát sữa, đứa bé vồ lấy cái cốc rồi đưa lên miệng, ngửa cổ
tu ừng ực. Uống hết, nó còn đưa lưỡi liếm mép, chóp chép ra chiều vẫn còn thòm
thèm.
Người chồng lặng lẽ quay mặt đi. Chị vợ bế thốc đứa bé lên, vội
vã đưa nó trở lại giường, hai mắt ngân ngấn những nước.
Phong chỉ vào cánh tay bó bột của chủ nhà, hỏi:
- Anh bị tai nạn sao vậy?
Anh ta tặc lưỡi, rồi nhìn vào cánh tay bị đau,
cất giọng buồn buồn:
- Chuyện là thế này, tuần trước tôi đi bán bánh.
Đang rẽ vào một con ngõ thì va chạm với xe máy. Tôi ngã đau lắm, cánh tay trái
bị gãy, mặt mày xây xát hết cả. Nhưng thấy họ cũng nghèo như mình nên để họ đi,
chẳng bắt đền gì cả…
- Anh nằm viện như thế, chắc cũng tốn kém lắm?
– Tâm lại hỏi.
- Nghe tôi bị tai nạn, vợ tôi vay được ít tiền
mang vào viện. Nhưng cũng không đủ tiền để thuốc thang, điều trị. Sợ tốn tiền,
khổ vợ, tôi xin xuất viện sớm để về nhà tự điều trị anh ạ…
- Anh bệnh tật thế kia. Vậy còn định làm nghề nữa không? - Tâm nhìn
anh ta, ái ngại.
Nét mặt người chủ nhà trở nên bồi hồi:
- Thú thật với anh. Nghề này nó trở thành máu
thịt của mình rồi anh ạ. Mấy ngày nay không làm, tôi nhớ lắm. Tôi yêu cái nghề
này. Nhớ những lúc đạp xe khắp phố phường, khắp hang cùng ngõ hẻm để bán hàng,
nhớ ánh đèn đêm...
Tâm cúi đầu:
- Tôi hiểu!...
- Anh xem, đồ đạc còn để kia. Giờ đau ốm có
làm được gì đâu! Không làm thì cả nhà đến nhìn nhau chết đói mất thôi!…- Chủ
nhà nói và đưa tay chỉ.
Cạnh bếp, một cái chõ đồ xôi, một nồi nhôm
kiểu quân dụng nằm yên trong góc. Rồi nào là rổ rá, thau chậu để ngổn ngang. Rõ
là đã từ lâu chúng không hề được chủ nhân đụng tới.
Với những gì đã được nghe, được chứng kiến từ
nãy đến giờ, tự dưng Tâm thấy lòng mình rưng rưng, cảm động.
Anh rút ví, lấy ra một món tiền dúi vào tay
người đàn ông đang ngồi trước mặt mình, nói:
- Cùng là người trong nghề cả, tôi giúp anh ít
tiền để điều trị, thuốc thang. Mong anh mau khoẻ để lại còn đi bán hàng nhé!…
Rồi không để cho chủ nhà kịp nói gì, anh đứng
dậy, quay lưng bước nhanh ra cửa
o0o
Mấy bữa sau, trong lúc ngồi học, Tâm lại nghe thấy tiếng rao
quen thuộc ấy.
- Khúc đây!...Bánh Khúc đây!...
Tâm lắng tai nghe, cảm thấy hớn hở trong lòng, như thể cái phép
màu kia đã bắt đầu ứng nghiệm vậy. Vội vàng như sợ không kịp, anh đứng phắt lên
và bước nhanh ra cổng.
Tiếng rao đến trước cổng nhà anh thì dừng lại. Vẫn đôi mắt quen
thuộc ấy ghé vào:
- Bánh Khúc không anh ơi?
- Cho tôi ba cái! – Tâm nói, cố dấu vẻ hồi hộp vì sợ người kia
nhận ra mình.
Nhưng vì trời tối, người bán hàng đã không nhận ra anh. Anh ta
chỉ hỏi:
- Bữa nay sao anh mua nhiều vậy?
Tâm vội đáp:
- À!...không! Vì lâu nay anh không bán cho nên bữa nay tôi mua
nhiều để bù lại đó thôi!...
Người bán bánh Khúc nhận tiền, rồi lại ngồi lên xe, gò lưng đạp đi. Tiếng rao xa dần, hun hút theo chiều dài của con ngõ quanh co.
